Een schroef lijkt misschien een eenvoudig stukje bevestigingsmateriaal, maar er bestaan veel verschillende soorten, maten en materialen. Een houtschroef werkt anders dan een plaatschroef en voor buiten heb je een andere schroef nodig dan voor een meubel in huis.
Gebruik je de verkeerde schroef, dan kan deze afbreken, gaan roesten of onvoldoende houvast bieden. Ook kan het materiaal splijten of beschadigd raken. In deze keuzehulp lees je welke schroef je voor welke klus gebruikt en waarop je bij de aankoop moet letten.
Welke schroef gebruik je voor welke klus?
De juiste schroef hangt vooral af van het materiaal waarin je schroeft en de belasting die de verbinding moet dragen.
Als eenvoudige richtlijn kun je aanhouden:
- Houtschroeven voor massief hout en houten balken
- Spaanplaatschroeven voor plaatmateriaal en algemeen gebruik
- Vlonderschroeven voor terrassen en buitenvloeren
- Constructieschroeven voor zware houtverbindingen
- Gipsplaatschroeven voor het bevestigen van gipsplaten
- Plaatschroeven voor dun metaal
- Machineschroeven voor metaal met schroefdraad
- Betonschroeven voor rechtstreekse bevestiging in beton of steen
Kijk daarnaast naar de lengte, dikte, kopvorm, aandrijving en het materiaal van de schroef.
Wat is het verschil tussen een houtschroef en een spaanplaatschroef?
Houtschroeven en spaanplaatschroeven worden vaak door elkaar gebruikt. Toch zijn ze niet helemaal hetzelfde.
Een traditionele houtschroef heeft vaak een gedeeltelijke schroefdraad. Het gladde gedeelte onder de kop kan het bovenste stuk hout stevig tegen het onderste stuk aantrekken. Deze schroeven zijn geschikt voor verbindingen in massief hout.
Een spaanplaatschroef is meestal slanker en heeft een scherpe punt en grove schroefdraad. Daardoor draait hij gemakkelijk in hout en plaatmateriaal. Moderne spaanplaatschroeven zijn zeer veelzijdig en worden voor veel klussen in huis gebruikt.
Je kunt een spaanplaatschroef gebruiken voor:
- Spaanplaat
- MDF
- Multiplex
- Meubelpanelen
- Latten
- Plinten
- Dunne houten delen
- Algemene houtverbindingen
Bij verbindingen die zwaar worden belast, kun je beter een speciale constructieschroef gebruiken.
Welke schroef gebruik je voor massief hout?
Voor massief hout gebruik je een houtschroef, spaanplaatschroef of constructieschroef. Welke uitvoering je nodig hebt, hangt af van de dikte van het hout en de belasting.
Voor lichte verbindingen, zoals een lat of plank, is een gewone hout- of spaanplaatschroef meestal voldoende. Voor dikke balken, dragende verbindingen en grotere houtconstructies gebruik je stevige constructieschroeven.
Let erop dat de schroef lang genoeg is om voldoende grip in het onderste houtdeel te krijgen. Bij hardhout en dicht bij de rand van een plank is voorboren verstandig. Zo verklein je de kans dat het hout splijt.
Wanneer moet je hout voorboren?
Voorboren is aan te raden wanneer:
- Je in hardhout schroeft
- Je een dikke schroef gebruikt
- Je dicht bij een rand of kopse kant werkt
- Het hout gemakkelijk splijt
- Je een lange schroef gebruikt
- De schroef nauwkeurig geplaatst moet worden
- Je roestvaststalen schroeven gebruikt
Gebruik een boor die iets dunner is dan de kern van de schroef. De schroefdraad moet nog voldoende hout kunnen grijpen.
Weet je niet welke boor daarvoor geschikt is? Lees dan ook onze keuzehulp over welke boor je nodig hebt.
Welke schroef gebruik je voor MDF en spaanplaat?
Voor MDF, spaanplaat en ander plaatmateriaal kun je speciale spaanplaatschroeven gebruiken. Deze hebben een scherpe punt en een schroefdraad die goed in samengeperste houtvezels grijpt.
MDF kan bij de rand gemakkelijk splijten of opbollen. Boor daarom bij voorkeur voor, vooral bij dikkere schroeven en bij bevestiging in de smalle zijkant van de plaat.
Gebruik geen onnodig dikke schroef. Draai de schroef bovendien niet te ver door, want dan kan de kop door het oppervlak trekken of kan de schroefdraad zijn grip verliezen.
Voor meubelbouw bestaan ook speciale MDF-schroeven en verbindingsschroeven. Deze zijn ontwikkeld voor sterke en nauwkeurige verbindingen in plaatmateriaal.
Welke schroef gebruik je voor buiten?
Voor buitenwerk heb je schroeven nodig die bestand zijn tegen vocht en weersinvloeden. Gewone verzinkte schroeven kunnen buiten na verloop van tijd gaan roesten.
Geschikte buitenschroeven zijn bijvoorbeeld:
- Rvs-schroeven
- Speciaal gecoate buitenschroeven
- Vlonderschroeven
- Gevelschroeven
- Tuinhoutschroeven
- Constructieschroeven met een buitenbestendige coating
Welke uitvoering het beste is, hangt af van de omgeving en de houtsoort.
Verzinkte schroeven
Verzinkte schroeven hebben een beschermend laagje zink. Ze zijn vooral bedoeld voor droge binnenruimtes. Sommige sterk gecoate uitvoeringen kunnen buiten worden gebruikt, maar controleer dit altijd op de verpakking.
Rvs-schroeven
Rvs-schroeven zijn goed bestand tegen vocht en roest. Ze zijn geschikt voor veel buitentoepassingen, zoals schuttingen, tuinmeubels en gevelbekleding.
Rvs is minder hard dan veel geharde stalen schroeven. Boor daarom bij hardhout voor en gebruik een passende bit. Zo voorkom je dat de kop beschadigt of de schroef afbreekt.
Gecoate buitenschroeven
Gecoate buitenschroeven combineren vaak de sterkte van gehard staal met een beschermende laag tegen corrosie. Ze zijn geschikt voor diverse houtconstructies buiten.
Controleer of de coating bedoeld is voor jouw toepassing. Bij kustgebieden, zwembaden en andere sterk belastende omgevingen kunnen aanvullende eisen gelden.
Welke schroef gebruik je voor een vlonder?
Voor een houten terras gebruik je speciale vlonderschroeven. Deze zijn bestand tegen vocht en hebben meestal een kleine verzonken kop die netjes in het hout valt.
Vlonderschroeven zijn vaak gemaakt van rvs of voorzien van een sterke buitencoating. Sommige uitvoeringen hebben een boorpunt of speciale schroefdraad waarmee het risico op splijten wordt verminderd.
Let bij vlonderschroeven op:
- De houtsoort
- De dikte van de vlonderplank
- De onderconstructie
- De vereiste corrosiebestendigheid
- De aanbevolen voorboordiameter
- De juiste afstand tussen de schroeven
Bij hardhouten vlonderplanken is voorboren meestal noodzakelijk. Gebruik eventueel een verzinkboor om de kop netjes gelijk met het oppervlak te laten vallen.
Welke schroef gebruik je voor een schutting?
Voor een schutting gebruik je buitenschroeven die geschikt zijn voor tuinhout. Voor het vastzetten van dunne schuttingplanken zijn rvs- of gecoate houtschroeven meestal voldoende.
Voor het verbinden van dikke regels, palen en andere onderdelen van het frame gebruik je langere en sterkere constructieschroeven.
Kies de lengte zo dat de schroef diep genoeg in de achterliggende regel komt, zonder er aan de andere kant uit te steken. Controleer bij geïmpregneerd hout of de schroef en coating daarmee gecombineerd mogen worden.
Welke schroef gebruik je voor zware houtconstructies?
Voor zware houtverbindingen gebruik je constructieschroeven. Deze worden onder andere toegepast bij:
- Overkappingen
- Veranda’s
- Houten draagconstructies
- Balkverbindingen
- Pergola’s
- Carports
- Zware tuinconstructies
Constructieschroeven zijn langer en sterker dan gewone spaanplaatschroeven. Ze hebben vaak een Torx-aandrijving en een speciale schroefdraad waardoor ze met relatief weinig kracht in het hout draaien.
Sommige constructieschroeven kunnen traditionele houtdraadbouten vervangen, maar niet in iedere situatie. Bij dragende constructies moet je altijd de bouwtekening, voorschriften en gegevens van de fabrikant volgen.
Gebruik voor een belangrijke dragende verbinding niet zomaar een willekeurige schroef.
Welke schroef gebruik je voor gipsplaten?
Voor het bevestigen van gipsplaten gebruik je speciale gipsplaatschroeven. Deze hebben een trompetvormige kop die het karton zo min mogelijk beschadigt.
Er bestaan verschillende soorten:
Gipsplaatschroef met grove draad
Deze gebruik je meestal voor het bevestigen van gipsplaten op een houten regelwerk. De grove draad grijpt goed in hout.
Gipsplaatschroef met fijne draad
Deze uitvoering is bedoeld voor metalen profielen. De fijne draad is beter geschikt voor dun metaal.
Draai een gipsplaatschroef zo diep dat de kop iets onder het oppervlak ligt, maar niet door de kartonnen laag heen breekt. Wanneer het karton scheurt, verliest de bevestiging een deel van zijn sterkte.
Gebruik gipsplaatschroeven niet voor zware houtconstructies. Ze zijn hard, maar kunnen bij een verkeerde belasting relatief gemakkelijk breken.
Welke schroef gebruik je voor metaal?
Voor dun plaatmetaal kun je plaatschroeven of zelfborende schroeven gebruiken.
Een plaatschroef heeft een scherpe punt en vormt tijdens het indraaien zelf schroefdraad in dun metaal. Vaak moet je eerst een gat voorboren.
Een zelfborende schroef heeft een punt die op een kleine metaalboor lijkt. Hiermee kan de schroef bij geschikte materiaaldiktes zelf door het metaal boren.
Voor dikkere metalen onderdelen gebruik je meestal:
- Machineschroeven
- Bouten met moeren
- Schroeven in vooraf getapte schroefdraad
- Blindklinkmoeren met passende bouten
Let erop dat metaalverbindingen andere eisen aan sterkte en maatvoering kunnen stellen dan houtverbindingen.
Welke schroef gebruik je in een muur?
In baksteen, kalkzandsteen en veel andere muren gebruik je meestal een schroef in combinatie met een plug. De plug zet zich in het boorgat vast en geeft de schroef houvast.
De juiste combinatie hangt af van:
- Het materiaal van de muur
- Het gewicht van het voorwerp
- De maat van de plug
- De dikte van het te bevestigen materiaal
- De staat van de muur
- De benodigde boordiepte
Op de verpakking van pluggen staat doorgaans welke schroefdiameter erbij past. Een plug van 6 millimeter betekent niet automatisch dat je ook een schroef van 6 millimeter nodig hebt. De schroef is meestal dunner dan de buitendiameter van de plug.
Gebruik bij een holle wand geen gewone universele plug als deze onvoldoende grip krijgt. Kies dan een geschikte hollewandplug.
Welke schroef gebruik je voor beton?
Voor bevestiging in beton kun je een plug met schroef, een keilbout of een speciale betonschroef gebruiken.
Een betonschroef wordt na het voorboren rechtstreeks in beton of harde steen gedraaid. De schroefdraad snijdt zich in de wand van het boorgat vast.
Het boorgat moet de juiste diameter en diepte hebben. Ook moet het boorstof goed worden verwijderd. Een verkeerd geboord of vervuild gat kan de houdkracht verminderen.
Voor zware, dragende of veiligheidskritische bevestigingen moet je een daarvoor goedgekeurd bevestigingssysteem gebruiken. Volg hierbij altijd de montagegegevens van de fabrikant.
Voor het boren van gaten in beton heb je meestal een boorhamer met een geschikte SDS-betonboor nodig. Bekijk hiervoor ook het verschil tussen een klopboormachine en een boorhamer.
Welke schroefmaat heb je nodig?
Een schroefmaat wordt meestal aangegeven met de diameter en lengte. Een schroef van 4 × 40 millimeter heeft een diameter van ongeveer 4 millimeter en een lengte van 40 millimeter.
Bij de meeste schroeven wordt de lengte gemeten vanaf de onderkant van de kop tot aan de punt. Bij een verzonken kop wordt meestal de volledige lengte, inclusief de kop, gemeten.
Welke lengte moet de schroef hebben?
De schroef moet lang genoeg zijn om stevig in het achterliggende materiaal te grijpen, maar mag er niet ongewenst doorheen steken.
Als globale richtlijn voor eenvoudige houtverbindingen wordt vaak een schroef gebruikt die ongeveer twee tot tweeënhalf keer zo lang is als de dikte van het bovenste materiaal. Dit is geen vaste regel. De belasting, houtsoort en constructie kunnen een andere maat vereisen.
Controleer vóór het schroeven altijd:
- De totale materiaaldikte
- De plaats van kabels en leidingen
- Of de punt aan de achterzijde kan uitsteken
- Hoe zwaar de verbinding wordt belast
- De voorschriften van pluggen en bevestigingsmiddelen
Welke dikte moet de schroef hebben?
Een dikkere schroef kan meer kracht overbrengen, maar vraagt ook meer ruimte en vergroot de kans op splijten. Kies daarom niet automatisch de dikste schroef.
Voor lichte latten en kleine meubelonderdelen is een relatief dunne schroef vaak voldoende. Voor balken en zware constructies heb je dikkere constructieschroeven nodig.
Welke schroefkop moet je kiezen?
De vorm van de schroefkop bepaalt hoe de schroef op of in het materiaal komt te liggen.
Verzonken kop
Een verzonken schroefkop valt gelijk met of iets onder het oppervlak. Deze wordt veel gebruikt bij hout, plaatmateriaal en beslag met verzonken schroefgaten.
Bolkop
Een bolkop blijft zichtbaar boven het materiaal. Deze kop wordt gebruikt wanneer verzinken niet nodig of niet gewenst is.
Tellerkop
Een tellerkop is breed en verdeelt de kracht over een groter oppervlak. Deze kop komt veel voor bij constructieschroeven en kan een losse ring overbodig maken.
Zeskantkop
Een zeskantkop wordt met een dop- of steeksleutel aangedraaid. Deze uitvoering komt onder andere voor bij houtdraadbouten en zware bevestigingen.
Torx, Pozidriv of Phillips?
De aandrijving is de uitsparing in de schroefkop waarin de bit wordt geplaatst.
Torx
Torx herken je aan de stervormige uitsparing. De bit krijgt veel grip, waardoor je veel kracht kunt overbrengen en minder snel uit de schroef schiet. Torx is een goede keuze voor veel hout- en constructiewerk.
Pozidriv
Pozidriv, vaak afgekort als PZ, lijkt op een kruiskop met extra kleine inkepingen. PZ2 komt veel voor bij spaanplaatschroeven.
Phillips
Phillips, afgekort als PH, is een eenvoudige kruiskopaandrijving. Gebruik geen PZ-bit in een PH-schroef of andersom. Hoewel ze op elkaar lijken, passen ze niet precies. Hierdoor kan de bit doorschieten en de schroefkop beschadigen.
Binnenzeskant
Een binnenzeskant wordt aangedraaid met een inbussleutel of inbusbit. Deze aandrijving komt veel voor bij meubels, machines en metalen verbindingen.
Gebruik altijd exact de juiste maat bit. Een te kleine, versleten of verkeerde bit kan de schroefkop onbruikbaar maken.
Moet je een schroef altijd verzinken?
Bij een verzonken schroefkop kan het verstandig zijn om vooraf een verzinking te maken. Dit zorgt ervoor dat de kop netjes gelijk met het oppervlak komt.
Verzinken is vooral nuttig bij:
- Hardhout
- Plaatmateriaal
- Zichtwerk
- Schroeven dicht bij een rand
- Houtsoorten die gemakkelijk splijten
- Beslag zonder voorgevormd schroefgat
Sommige moderne houtschroeven hebben freesribben onder de kop. Deze helpen de schroef zichzelf te verzinken. Toch kan vooraf verzinken bij kwetsbaar of hard materiaal een netter resultaat geven.
Veelgemaakte fouten bij het kiezen van schroeven
Bij het schroeven worden regelmatig dezelfde fouten gemaakt:
- Binnenschroeven buiten gebruiken
- Een te korte schroef kiezen
- Een te lange schroef door het materiaal laten steken
- Geen rekening houden met de belasting
- Zonder voorboren dicht bij een houtrand schroeven
- Een verkeerde bit gebruiken
- Een gipsplaatschroef voor een houtconstructie gebruiken
- Rvs-schroeven met te veel kracht indraaien
- Een gewone plug in een holle wand gebruiken
- Schroeven te diep in zacht plaatmateriaal draaien
- Een beschadigde schroef opnieuw gebruiken
- Niet controleren of er leidingen achter de muur lopen
Een goede verbinding begint met de juiste combinatie van schroef, materiaal, gereedschap en werkwijze.
Welk gereedschap heb je nodig om te schroeven?
Voor de meeste schroefklussen gebruik je een accuboormachine of slagschroevendraaier.
Een accuboormachine is veelzijdig en biedt veel controle. Met de instelbare slipkoppeling voorkom je dat je schroeven te diep indraait.
Een slagschroevendraaier is krachtiger en geschikt voor lange en dikke schroeven. Door de slagbeweging kan hij grote schroeven met minder terugslag indraaien. Voor klein of kwetsbaar werk is een gewone accuboormachine meestal beter te doseren.
Wil je weten welke machine bij jouw werkzaamheden past? Bekijk dan onze complete keuzehulp over welke accuboormachine je nodig hebt.
Veilig en netjes schroeven
Let tijdens het schroeven op de volgende punten:
- Gebruik de juiste bit en bitmaat.
- Controleer de lengte van de schroef.
- Zet het werkstuk stevig vast.
- Boor kwetsbaar of hard materiaal voor.
- Begin op een lage snelheid.
- Houd de machine recht achter de schroef.
- Verminder de snelheid wanneer de kop bijna op zijn plaats zit.
- Gebruik bij buitenwerk een geschikte corrosiebestendige schroef.
- Controleer muren op elektriciteitskabels en leidingen.
- Volg bij zware bevestigingen de instructies van de fabrikant.
Draag bij boren en werkzaamheden boven het hoofd een veiligheidsbril. Gebruik handschoenen alleen wanneer deze veilig gecombineerd kunnen worden met het gebruikte gereedschap.
Conclusie: welke schroef moet je gebruiken?
De juiste schroef wordt vooral bepaald door het materiaal, de omgeving en de belasting.
Gebruik:
- Een hout- of spaanplaatschroef voor algemeen houtwerk
- Een geschikte plaatschroef voor MDF en spaanplaat
- Een constructieschroef voor zware houtverbindingen
- Een rvs- of gecoate buitenschroef voor buitenwerk
- Een vlonderschroef voor houten terrassen
- Een gipsplaatschroef voor gipsplaten
- Een plaatschroef of zelfborende schroef voor dun metaal
- Een plug met passende schroef voor veel stenen muren
- Een geschikte betonschroef voor rechtstreekse bevestiging in beton
Controleer vervolgens de diameter, lengte, kopvorm en aandrijving. Door vooraf goed te kijken naar de klus voorkom je roest, splijtend hout, losrakende verbindingen en beschadigde schroefkoppen.